Teatr alternatywny jest to określenie grup teatralnych działających poza systemem teatrów repertuarowych.
Teatr alternatywny w przeciwieństwie do normalnego repertuarowego teatru, obywa się bez napędzającej go machiny administracyjnej. Czasem trzeba sobie radzić i bez nich. Tu wszystko trzeba zrobić samemu. Ma się do dyspozycji ledwie kilka etatów. Wywodzi się od pojęcia tzw.
sztuki alternatywnej, sztuki niezależnej która rozwijała się w latach 60. XX w. jako opozycja wobec powszechnie obowiązujących norm życia. W różnych okresach i krajach nosił nazwę: teatru otwartego, niezależnego, podziemnego, wolnego, marginesu.

Zaliczane do tego nurtu zespoły, oparte na równości i partnerstwie, zazwyczaj krytycznie nastawione do kultury oficjalnej, kształtują własną publiczność, z którą łączy je wspólnota poglądów. Jedną z podstawowych cech teatru alternatywnego jest zasada przewagi etyki nad estetyką, utożsamianie życia osobistego z działalnością teatralną, swobodne korzystanie z dorobku innych dziedzin sztuki.

Aktorzy robią w teatrze dosłownie wszystko: przygotowują i montują scenografię, sprzątają, zajmują się promocją grupy, bawią się w księgowość i negocjują wysokość kontraktów. Teatr nie jest dla nich instytucją, gdzie się po prostu pracuje a potem wraca do domów. W ruchu alternatywnym to teatr jest domem a jednocześnie interesem, na którym trzeba zarobić, bo inaczej nie przeżyje się do następnego sezonu.